Η προετοιμασία κήπου και χωραφιού για τον χειμώνα αποτελεί μία τελετουργία,
αφού είναι μία διαδικασία που χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα. Καθώς οι
θερμοκρασίες πέφτουν και οι πρώτες ενδείξεις του χειμώνα κάνουν την εμφάνισή
τους, ο κήπος και το χωράφι πρέπει να παραμείνουν υγιή και παραγωγικά μέχρι την
άνοιξη.

Η κατάλληλη προετοιμασία αυτή την εποχή δεν προστατεύει μόνο τα φυτά και το
έδαφος από το κρύο, αλλά δημιουργεί και τις ιδανικές συνθήκες για δυναμική
ανάπτυξη τους επόμενους μήνες. Ο γεωπόνος Αλέξανδρος Νικολιδάκης αναλύει
πρακτικά το θέμα της προετοιμασίας του κήπου ή του χωραφιού μας για τη
χειμερινή περίοδο, δίνοντας τις απαραίτητες συστάσεις για να τα διατηρούμε σε
άριστη κατάσταση όλη τη διάρκεια του χρόνου.

Πόσο σημαντική είναι η προετοιμασία του κήπου/ χωραφιού για τον χειμώνα;
Ο στόχος είναι να προστατέψουμε τα φυτά από τις χαμηλές θερμοκρασίες και να
προλάβουμε ή αντίστοιχα να αντιμετωπίσουμε τις μυκητολογικές και
βακτηριολογικές ασθένειες, που έχουν έξαρση αυτή την περίοδο. Ιδιαίτερη
προσοχή δίνουμε στις σωστές πρακτικές αυτή την περίοδο, για να εξασφαλίσουμε
τις ευνοϊκές συνθήκες ανθοφορίας/καρποφορίας και ανάπτυξης την άνοιξη. Σε ό,τι
αφορά στα δένδρα που καρποφορούν αυτή την περίοδο, είναι σημαντικό να
προστατευτούν ώστε να έχουμε μία επιτυχημένη συγκομιδή.

Χωράφι τον χειμώνα: Τι περιλαμβάνει η κατάλληλη προετοιμασία;

  • Κάλυψη με αντιπαγετικές σακούλες/πανιά, όταν αναμένεται παρατεταμένος
    παγετός
  • Εφαρμογή φυτορρυθμιστικών ουσιών και λιπασμάτων, που προσδίδουν
    αντοχή στο στρες και στο κρύο
  • Εφαρμογή οργανικής ουσίας (κοπριά, compost), που ανεβάζουν τη
    θερμοκρασία του εδάφους
  • Κατάλληλο κλάδεμα
  • Εφαρμογή κοκκώδους λιπάσματος βραδείας αποδέσμευσης
  • Όργωμα σε χωράφια
  • Επιλογή ανθεκτικού φυτικού υλικού αν πρόκειται για εποχιακές φυτεύσεις (π.χ. κυκλάμινο)

 

Ποια φυτά είναι πιο ευαίσθητα στις χαμηλές θερμοκρασίες;
Για να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα εξαρτάται με το ποιες θερμοκρασίες θεωρούμε
ως «χαμηλές» κι ακόμα πιο σημαντικό σε ποια περιοχή θα επικρατήσουν και για πόσο
χρονικό διάστημα. Συνήθως οι εκτεταμένοι πρωινοί παγετοί είναι που προκαλούν τα πιο
σημαντικά προβλήματα. Γενικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα τροπικά φυτά είναι τα πιο
ευαίσθητα και αυτά που για τις ελληνικές συνθήκες θεωρούμε ως «εσωτερικού χώρου».

Επίσης σε γενικές γραμμές καλό είναι να γνωρίζουμε ότι τα αειθαλή δένδρα είναι πιο
ευαίσθητα από τα φυλλοβόλα. Ακόμη πολύ επιρρεπή είναι σχεδόν όλα τα φυτά, όταν επικρατούν χαμηλές θερμοκρασίες έπειτα από διάστημα υψηλών θερμοκρασιών (όψιμοι
παγετοί) όπου έχουν εκπτυχθεί οι οφθαλμοί και εκτίθενται σε παγετό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι και τα «φρεσκοφυτεμένα» φυτά είναι πιο ευαίσθητα από τα ήδη
εγκατεστημένα- ριζωμένα φυτά.

Συστήνεται η φθινοπωρινή λίπανση;
Φθινοπωρινή λίπανση συστήνεται όσο οι θερμοκρασίες είναι σε κανονικές για την εποχή
επίπεδα. Πιο συγκεκριμένα υδατοδιαλυτά λιπάσματα μπορούν να προστεθούν όταν έχουμε πάνω από 18- 20 βαθμούς Κελσίου (π.χ. Σεπ-Οκτ για Αττική), ενώ κοκκώδη λιπάσματα βάζουμε σε αειθαλή φυτά και δένδρα προτείνονται και για αργότερα (Νοε). Ωστόσο η προσθήκη ή όχι λιπάσματος και το χρονικό εύρος που θα γίνει κάποια τέτοια ενέργεια, εξαρτάται από την καλλιέργεια και την ευρωστία των φυτών/δένδρων.

Τα πιο συνηθισμένα κοκκώδη λιπάσματα «βασικής» λίπανσης είναι τα 11-15-15 και 12-12-
17 τα οποία εφαρμόζονται 1-3 φορές από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Μάρτιο με 1-2 μήνες
διαφορά ενδιάμεσα, ανάλογα την περιοχή και την καλλιέργεια.

Πότε να γίνει το κλάδεμα πριν τον χειμώνα;
Το ελαφρύ κλάδεμα συστήνουμε να γίνει νωρίς το φθινόπωρο εφαρμόζοντας κατά
βούληση χωρίς ιδιαιτερότητες. Το αυστηρό κλάδεμα το αποφεύγουμε σε ευαίσθητα
αειθαλή φυτά (εσπεριδοειδή), όταν υπάρχει πιθανότητα επερχόμενου παγετού. Αυτά
επιλέγουμε να τα κλαδέψουμε μετά το πέρας του χειμώνα (δηλαδή τέλη Μαρτίου για τις
κλιματολογικές συνθήκες της Αττικής).

Τα φυλλοβόλα προτιμάμε να τα κλαδέψουμε όταν ρίξουν τα φύλλα τους και δεν
παραλείπουμε να ψεκάσουμε με χαλκούχο σκεύασμα αμέσως μετά. Τους περισσότερους
υπόλοιπους καλλωπιστικούς θάμνους και τα αρωματικά φυτά, καλό είναι να τα
κλαδεύουμε αρκετά αυστηρά πριν την άνοιξη (Ιανουάριο και Φεβρουάριο) ώστε να
«πετάξουν» την άνοιξη πιο εύρωστα.

 

Για τα χωράφια, ποιες είναι οι πρακτικές που προτείνετε για μείωση
ζημιών από χαμηλές θερμοκρασίες;

  • Δημιουργία ανεμοφρακτών (φυσικών ή τεχνητών)
  • Προσθήκη οργανικής ουσίας
  • Φυτοκάλυψη με κατάλληλο αντιπαγετικό ύφασμα
  • Ψεκασμός με κατάλληλο λίπασμα για αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες

Πώς πρέπει να προστατευτεί ή να απενεργοποιηθεί το σύστημα ποτίσματος τον χειμώνα;
Στη πλειοψηφία των περιπτώσεων το αυτόματο σύστημα ποτίσματος το απενεργοποιούμε τον χειμώνα. Αυτό μπορεί να γίνει είτε απλά απενεργοποιώντας το από το computer, ή/κι αφαιρώντας την μπαταρία. Προσοχή βέβαια γιατί σε αρκετές περιπτώσεις όπου δε βρέχει για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι απαιτήσεις σε νερό είναι αυξημένες (γκαζόν).

Χωράφι/ Κήπος τον χειμώνα: Ποιες είναι οι πιο χρήσιμες πρακτικές συμβουλές που δίνετε κάθε χρόνο στους πελάτες σας;
Η βασικότερη συμβουλή που δίνουμε είναι ο ψεκασμός με χαλκούχα σκευάσματα σε όλες σχεδόν τις καλλιέργειες κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Πρόκειται για ένα βιολογικό προϊόν , που προστατεύει τα φυτά από μύκητες και βακτηριώσεις και επιπλέον ανεβάζει τη θερμοκρασία στο εσωτερικό των φυτών. 

Για την αποφυγή εξάπλωσης των παραπάνω ασθενειών συνιστούμε επίσης απολύμανση των κλαδευτικών εργαλείων, όταν έχουμε ύποπτα δένδρα στην καλλιέργειά μας. Αντίστοιχα ο θερινός πολτός προλαμβάνει εντομολογικές ασθένειες, σκοτώνοντας αυγά εντόμων και καθαρίζοντας τα φύλλα και είναι επίσης βιολογικό προϊόν. 

Όπως είπαμε και προηγουμένως η έγκαιρη κάλυψη με αντιπαγετικές σακούλες στα ευαίσθητα φυτά κρίνεται απαραίτητη όταν αναμένουμε πτώση της θερμοκρασίας όπως επίσης και η προσωρινή μεταφορά τους σε εσωτερικό χώρο αν βρίσκονται σε γλάστρα τις βραδινές ώρες εφόσον υπάρξει ανάγκη. Ένα ακόμα σημαντικό μέτρο είναι το σκάλισμα, ώστε να αναμοχλευτεί το χώμα, να αεριστεί και παράλληλα να γίνει ενσωμάτωση compost ή κοπριάς είτε για υφιστάμενες καλλιέργειες είτε για χωράφια που θα φυτευτούν/σπαρθούν την άνοιξη.

Τι πρέπει να περιμένουμε για τον φετινό χειμώνα (καιρούς, τάσεις, συχνότερα προβλήματα);
Σύμφωνα με το μοντέλο ECMWF για την χώρα μας αναμένουμε πυκνή χιονοκάλυψη άνω του μέσου όρου, κατά τη χειμερινή περίοδο 2025-2026, στις περισσότερες περιοχές. Τα συχνότερα προβλήματα τα τελευταία χρόνια παρουσιάζονται και από πλημμυρικά φαινόμενα με πολλές καταστροφές υπαίθριων καλλιεργειών, όταν έχουμε έντονες βροχοπτώσεις. 

Επιπλέον σημαντικό πρόβλημα δημιουργεί το χαλάζι όταν πέφτει στην εποχή που οι καρποί έχουν σχηματισθεί όπου και τους τραυματίζει ή τους δημιουργεί μετασυλλεκτικά προβλήματα.